12.10.2012

Μario Βotta - Αρχιτεκτονική και Μνήμη

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών - Πρόγραμμα Megaron Plus

Τι είναι η αρχιτεκτονική του Mario Botta; Ποια τα βαθύτερα χαρακτηριστικά της; Αναγνωρίζουμε τα κτίριά του για την ισχυρή παρουσία τους. Η αρχιτεκτονική του δεν είναι εφήμερη. Πλάθει τη μάζα στιβαρά. Πατάει στη γη με αυτοπεποίθηση.

Ένα έργο του Botta είναι ένα αυτοτελές αντικείμενο. Συγκροτεί έναν κόσμο αυτόνομο που συνομιλεί με τον αστικό ιστό ή το τοπίο, εγκαθιδρύοντας όμως τη δική του τάξη.

Μια αρχιτεκτονική τάξη που αποτελεί τον πυρήνα της προσωπικής του γραφής: μια δομική, συνθετική τάξη που οργανώνει τα πάντα σε ένα όλον. Σαν ένα υπόγειο νήμα, δηλαδή, που εξελίσσεται από τις κατοικίες στα βουνά της Ελβετίας, στα μουσεία και τις εκκλησίες, στις τράπεζες και τα κτίρια γραφείων, σε κτίρια πάνω στη γη και κτίρια υπόγεια, διαφορετικά κτίρια σε τόπους διαφορετικούς μέσα στο χρόνο.

Ο τρόπος που συνθέτει είναι ένας τρόπος απόλυτα δομημένος, που ορίζει με γεωμετρικό έλεγχο τη μάζα του κτιρίου και τη σταδιακή αφαίρεση τμημάτων της για να οργανώσει τα κενά και να επιτρέψει στο φως να δώσει ζωή στο εσωτερικό. Οι ναοί και τα υπόσκαφα κτίριά του γίνονται πλέον οι κατεξοχήν χώροι όπου η δύναμη του εσωτερικού κενού αποκαλύπτεται ως χώρος ποιητικός, άχρονος, σιωπηλός. Χώρος εντός σιωπηλός.

Είναι εκεί λοιπόν, σε αυτό το σκάψιμο της μάζας, με το φως από ψηλά και το εσωτερικό κενό, που συντελείται και αποκαλύπτεται στο έργο του Mario Botta μια διεργασία σημαντική στην αρχιτεκτονική δημιουργία: η στροφή στον κόσμο εντός.

Η προσωπική γραφή είναι για τον Botta το νήμα που συνδέει τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον κόσμο με τον τρόπο που δρα σε αυτόν. Είναι ταυτόχρονα το νήμα που τον συνδέει με τον τόπο και το χρόνο με έναν τρόπο δικό του, προσωπικό.

Γιατί στις πολλαπλές μετατοπίσεις του από το Ticino έως την Κορέα και την Κίνα σχεδιάζει έναν δικό του κόσμο που εμπεριέχει τον έξω, παραμένοντας συμβολικά α-τοπικός. Επιλέγει τις μορφές του και τις ανα-συνθέτει εκ νέου παραμένοντας συμβολικά α-χρονικός. Όμως, ο χρόνος θέτει πάντα ερωτήματα σε έναν αρχιτέκτονα: Τι σημαίνει η μετάβαση από το ένα έργο στο άλλο; Αν η δημιουργική πράξη χρειάζεται τη συνέχεια για να εκφραστεί, δεν παύει από τη φύση της να εμπεριέχει το νέο και το απρόβλεπτο. Και τότε η επιλογή της συνέχειας, του μετασχηματισμού ή της εξέλιξης έρχεται να συνομιλήσει με τη μνήμη, την ισχύ, το βάθος και τις αντιστάσεις της. Μόνο με τη μνήμη της πόλης και της αρχιτεκτονικής άραγε; Ή και με τη μνήμη εντός;

Γιατί, η προσωπική γραφή δεν είναι για τους αρχιτέκτονες μόνο το πώς εκφράζουν τον κόσμο μέσα από το έργο τους. Είναι ταυτόχρονα αυτό που τους συνδέει με το χρόνο όπως εξελίσσεται εντός τους.

Από το προλόγισμα της Ρένας Σακελλαρίδου

περισσότερες πληροφορίες →